‘ให้จักรยานวิ่งเต็มเลนได้’

[ข้อเขียนนี้เขียนขึ้นด้วยความมุ่งหวังอันเปี่ยมล้น ที่จะแต้มเติมความเป็นอารยะให้แก่มหานครของไทย ให้พอกเพิ่มขึ้นมาแม้สักกะจิดริดกระติ๊ดเดียวก็ยังดี]

วันนี้ค่ะ…

ปั่นอยู่ในซอยแคบๆ โดนรถเก๋งข้างหลังบีบแตรไล่ค่ะ 

ซอบแคบขนาดรถยนต์สวนกัน 2 คันก็เต็ม ท่อห่วยๆเรียงตัวอยู่ครึ่งเลนซ้าย ฉันเลยปั่นอยู่กลางเลน และต้องชะลอเพื่อจะเลี้ยวออกซอยย่อยข้างหน้า

“ปิ๊บ ปิ๊บ” ฉันหันไปมอง รถเก๋งเจ้าของเสียงแตรจี้หลังฉันอยู่
“ปิ๊บ ปิ๊บ” รถเก๋งบีบแตรซ้ำอีกครั้งเหมือนจะบอกว่า แกนั่นแหละ ใช่ ช่วยหลบไปให้พ้นๆ หน่อยสิ

บ้า ไป แล้ว! มีสิทธิ์อะไรมาทำแบบนี้ ฉันไม่หลบ ไม่เร่ง ไม่อะไรทั้งนั้น 2 วินาทีต่อมาฉันก็ให้สัญญาณมือ แล้วเลี้ยวซ้ายออกซอยย่อยไป

หลักสากลนะคะ หลักการใช้ถนนคือ “ให้รถจักรยานวิ่งเต็มเลนได้ (Bicycle may use full lane.)” (ดูอย่างงานชิ้นนี้สิ ทางโน้นเขาไปถึงไหนต่อไหนกันแล้ว* >> http://www.bikede.org/2015/08/29/share-the-road-is-a-problem/) ซึ่งหมายถึง “รถจักรยานมีสิทธิ์วิ่งกลางเลน” และ “รถจักรยานไม่จำเป็นต้องเบี่ยงเข้าข้างทาง เพื่อให้รถยนต์ใช้เลนนั้น”

และถ้าไม่จำเป็นจริงๆ ก็ไม่มีจักรยานที่ไหนไปวิ่งหน้าสลอนกลางเลนหรอกค่ะ ในกรณีของฉันคือ ถ้าไม่วิ่งกลางเลนก็ต้องลุยท่อ ซึ่งเป็นท่อชนิดอันตราย มีโอกาสตกท่อ ล้อทิ่ม หน้าจิ้ม คว่ำคะมำ และถูกรถทับตายได้

อีกข้อที่สำคัญคือ ซอบแคบ คนพลุกพล่าน ทั้งคนเดิน ทั้งร้านค้าที่ตั้งยื่นออกมา คนใช้จักรยานก็เยอะ รถยนต์เร่งเครื่องไปแล้วจะได้อะไรขึ้นมาหรือ?

  •  ถ้าจะบอกว่าตัวเองรีบ มีสิทธิ์ใช้ทางก่อน คนอื่นก็รีบ และมีสิทธิ์ใช้ทางเหมือนๆ กัน
  • ถ้าจะบอกว่าจักรยานช้า เกะกะ… ขอโทษเถอะ นี่จักรยาน ไม่ใช่เสาไฟฟ้า จะได้ตั้งแน่นิ่งกลางถนนตลอดไป — “จักรยาน เป็น พาหนะ ที่ เคลื่อนที่ ได้” — (บ้าจริง ทำไมรถอื่นไม่รู้ข้อนี้นะ)
  • ถ้าจะบอกว่า ‘รถใหญ่จ่ายภาษี มีสิทธิ์ใช้ถนนก่อน’ เรื่องนี้พูดได้ยาวค่ะ แต่เบื้องต้นคือ ถนนเป็นของคนทุกคน ส่วนภาษีที่รถยนต์จ่ายเพียงน้อยนิดในแต่ละปีนั้น เทียบไม่ได้เลยกับความเดือดร้อนที่รถยนต์ก่อ ทั้งความเสียหายต่อถนน ความรุนแรงของอุบัติเหตุ ยังไม่รวมเรื่องมลพิษอีก ถนนที่เป็นของรถยนต์แต่เพียงผู้เดียวคือทางด่วน ส่วนถนนสาธารณะเป็นของทุกคน (ยกเว้นถนนที่มีการสงวนไว้)
  • ถ้าจะบอกว่า ‘จักรยานไปปั่นที่อื่น อย่ามาปั่นบนถนนสิ เดือดร้อนคนอื่น’ ทางนี้ก็ต้องขอย้อนว่า “รถยนต์ไปขับที่อื่น อย่ามาขับบนถนน เดือดร้อนคนอื่น” [และแน่นอน ฉันพูดแบบนี้ได้เต็มปากเต็มคำ ตรรกกะเดียวกันนะ การบอกให้จักรยานไปปั่นที่อื่น ไม่ต่างกับบอกให้รถไปขับที่อื่น เพราะจักรยานเป็นรถ เป็นพาหนะเดินทาง และมีสิทธิใช้ถนนเท่ากัน และอย่าลืมว่าถ้าจักรยานทำให้รถยนต์เดือดร้อนได้ รถยนต์ก็ทำให้จักรยานเดือดร้อนได้เหมือนกัน]
  • ถ้าจะบอกว่า ‘ที่นี่กรุงเทพฯ ไม่ใช่เมืองที่เหมาะแก่การปั่นจักรยาน’ ก็ขอถามว่า ด้วยเหตุผลอะไรคะ?
    • เมืองไทยเป็นเมืองร้อน? ถ้างั้นรถเมล์พัดลม มอเตอร์ไซค์ คนเดิน ก็ไม่มีใครเหมาะทั้งนั้น เพราะต่างก็ร้อนเหมือนกัน
    • กรุงเทพฯรถแน่น? ถ้างั้นมันเหมาะสำหรับรถยนต์ส่วนตัวตรงไหนคะ
    • โครงสร้างถนนไม่ได้รองรับจักรยาน? แล้วถนนเนี่ยมันรับได้แต่รถที่มีเครื่องยนต์เหรอคะ
    • วัฒนธรรมรถยนต์เป็นใหญ่? อันนี้ฟังดูเข้าท่าสุด แต่เฮ้ย… งี้เราก็ยิ่งต้องต้านสิ ไม่ใช่เลิกปั่น

เมืองมันจะเหมาะหรือไม่เหมาะแก่การปั่นก็อยู่ที่ทัศนคติและพฤติกรรมของคนทุกคนในเมืองนี่แหละ และมันก็วิบัติมากที่จะบอกว่าถนนไม่เหมาะเท่ากับปั่นไม่ได้

  • ถ้าจะบอกว่า ‘หลักการที่ใช้ได้ประเทศพัฒนาแล้ว (เช่น เรื่อง priority บนท้องถนน) ใช้ไม่ได้กับประเทศนี้ เพราะฐานคิดต่างกัน วัฒนธรรมต่างกัน จงยอมรับและปรับวิธีคิด’ …เหรอ งั้นถ้าสมมติว่าการฝ่าไฟแดง ฝ่าฝืนกฎหมาย การกดขี่ผู้หญิง การละเมิดสิทธิมนุษยชน เป็นวัฒนธรรมของประเทศนี้ เราก็ต้องยอมรับและปรับวิธีคิด ปล่อยวาง ละเลย แล้วจิตใจจะสบาย งั้นหรือ?

ให้จักรยานวิ่งเต็มเลน, ฐานคิดเรื่องความเท่าเทียมของยานพาหนะทุกชนิดบนท้องถนน รวมทั้งคนเดิน, เรื่องการให้ความสำคัญแก่รถเล็กก่อนรถใหญ่ สิ่งเหล่านี้เป็นพื้นฐานสุดๆ สำคัญสุดๆ แต่น่าเศร้าที่มันไร้ความหมายต่อคนในประเทศนี้อย่างสิ้นเชิง

Screen Shot 2558-09-01 at 3.10.06 PM

ภาพจาก บทความ “New Study Confirms: “Share The Road” Is a Problem” http://www.bikede.org/2015/08/29/share-the-road-is-a-problem/

* หมายเหตุ: บทความที่ยกมาในที่นี้ พูดถึงงานวิจัยใน North Carolina ที่พบว่า การรณรงค์ ‘Share the road’ นั้นเป็นปัญหา เพราะไม่มีใครเก็ทเลย ก็เลยเปลี่ยนมาใช้คำว่า ‘Bicycle May Use Full Lane’ แทน สองอันนี้พูดเรื่องเดียวกัน แต่อย่างหลังตรงไปตรงมากว่า

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

w

Connecting to %s