ในอุดมการณ์มีมนุษย์

– 0 –

เหตุการณ์การฆ่าล้างห้ำหั่นมนุษย์ด้วยกันเอง ที่เกิดขึ้นต่างสถานที่ ต่างเวลา เรื่อยมาในประวัติศาสตร์โลก มักผลักความผิดไปให้อุดมการณ์ทางการเมือง หรือศาสนา ผู้ที่ถืออุดมการณ์ที่เป็นปฏิปักษ์จะต้องถูกกำจัดและกวาดล้างให้สิ้นไป เพราะมันเป็นภัยต่อสังคม มันเป็นตัวบ่อนทำลายประเทศชาติ อะไรอย่างนี้ การใช้อำนาจอย่างไร้ขอบเขต การกระทำที่ป่าเถื่อน มีความชอบธรรมขึ้นมาเมื่อมีอุดมการณ์มารองรับ และหลายครั้งอุดมการณ์ถูกใช้เป็นเครื่องมือในการรวมใจผู้คน และปลุกระดมให้จับอาวุธมาคร่าชีวิตมนุษย์ด้วยกันเอง

.

– 1 –

ในงานรำลึก ’40 ปี 6 ตุลา 2519′ ที่มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ท่าพระจันทร์ ฉันได้ชมภาพยนตร์กัมพูชาเรื่อง The Missing Picture เรื่องราวความทรงจำวัยเด็กของชายคนหนึ่ง ที่ถูกกวาดต้อนไปอยู่ในค่ายกักกันในยุคพรรคคอมมิวนิสต์ครองอำนาจ ซึ่งอ้างอุดมการณ์ที่จะสร้างสังคมที่ทุกคนเท่าเทียมกันผู้คนในค่ายกักกันทำงานรับใช้ผู้นำสูงสุดที่ชื่อ Pol Pot ถูกปฏิบัติอย่างทารุณ มีสภาพความเป็นอยู่ที่เลวร้าย ชุดของทุกคนถูกย้อมสีดำ ห้ามมีสมบัติส่วนตัวแม้แต่กระทะ เดินเท้าเปล่า ทำงานหนักทั้งวัน และต้องต่อสู้กับความหิวโหย บางคนต้องแอบขุดรากไม้ จับหนู แมลง จิ้งจก กินดิบๆ เพื่อประทังชีพ หลายคนตายเพราะความหิว ป่วยตาย คลอดลูกตาย ทำงานจนล้มตาย หรือถูกทหารผู้คุมอุ้มฆ่าเพราะแสดงการต่อต้าน ในขณะที่ทหารผู้คุมอยู่ดีกินดี ชีวิตเสวยสุข

กระนั้นสื่อ propaganda ที่พรรคคอมมิวนิสต์กัมพูชาเผยแพร่ต่อชาวโลกเป็นภาพที่สวยงาม ผู้คนช่วยกันเกี่ยวข้าวยิ้มแย้ม ครั้งหนึ่งช่างภาพ ที่ปกติแล้วถ่ายวิดีโอ propaganda ได้ถ่ายสภาพที่แท้จริงเอาไว้ ต่อมาเขาถูกลงโทษจนตาย แต่ม้วนฟิล์มที่เขาถ่ายนั้นยังคงอยู่ และถูกเผยแพร่ให้โลกเห็นในเวลาต่อมา

ภาพที่ไม่มีบันทึกไว้ในม้วนฟิล์ม ประทับตราตรึงในความทรงจำของผู้เล่าเรื่อง ถูกถ่ายทอดผ่านตุ๊กตาที่ปั้นจากดินเหนียว ประโยคหนึ่งที่ตรึงใจฉันมากที่สุด คือ…

มีคนบอกว่าทุกสิ่งทุกอย่างที่เกิดขึ้นเป็นเพราะกรรม ผมคิดทบทวนครั้งแล้วครั้งเล่า มันไม่ใช่เพราะกรรมหรอก แต่เป็นเพราะอุดมการณ์

.

– 2 –

40 ปี หลังเหตุการณ์ 6 ตุลา 2519 อาจารย์ธงชัย วินิจจะกูล ให้สัมภาษณ์ในรายการ Witness ของ BBC เกี่ยวกับเหตุการณ์ล้อมปราบนักศึกษาเมื่อรุ่งเช้าวันที่ 6 ตุลาคม 2519 ตอนหนึ่งว่าตีห้าครึ่งตรงเผง ผมมองนาฬิกาอยู่ตอนนั้น มีเสียงวี้ดดังขึ้น บุ้ม! เป็นเสียงระเบิดผมแอบอยู่ข้างหลังกลอง และยังพูดต่อไปเรื่อยๆ ไม่รู้ว่าพูดอยู่นานแค่ไหน อาจเป็นชั่วโมง คนที่อยู่ตรงนั้นจำได้หมดว่าผมพูดว่าอะไร เพราะผมพูดมันออกไปซ้ำแล้วซ้ำเล่า…”

ฉันดูมาถึงตอนนี้ ก็อยากรู้ว่าอาจารย์พูดอะไร แต่อาจารย์หยุดและหันหลบกล้องเพื่อซ่อนความรู้สึกเจ็บปวดบนใบหน้า หยุดเพื่อตั้งหลักอยู่ครู่หนึ่ง ก่อนจะค่อยๆ หันกลับมา แล้วพูดว่า

อ้อนวอนขอให้ตำรวจหยุดยิง พวกเราไม่มีอาวุธ อย่ายิงพวกเรา พวกเราไม่มีอาวุธ อย่ายิงพวกเรา ผมอาจพูดออกไปเป็นร้อยครั้ง ไม่รู้ว่าจะพูดอะไรได้อีก…”

.

– 3 –

บทความลืมไม่ได้ จำไม่ลงโดยอาจารย์สุชาดา จักรพิสุทธิ์ เผยแพร่ทางเว็บไซต์ TCIJ เมื่อวันที่ 6 ตุลาคม 2559 ถ่ายทอดความทรงจำของเธอ ผู้อยู่ในเหตุการณ์ 6 ตุลา 2519 ฉันน้ำตาคลอเมื่ออ่านมาถึงประโยคหนึ่ง ประโยคที่ว่า

…ขณะนั้น หูฉันได้ยินเสียงตะโกนผ่านเครื่องขยายเสียงตลอดเวลาว่าหยุดยิง ! หยุดยิงครับ พวกเราไม่มีอาวุธ เราไม่มีอะไร พี่ๆ ทหารครับ พี่ๆ ตำรวจครับให้พวกเราออกไป…” เสียงนั้นแหบแห้งสั่นเครือ บีบคั้นหัวใจฉันยิ่งนัก…

จนมาถึงตอนที่คุณป้าเจ้าของร้านทำผมให้ที่หลบภัยแก่นักศึกษาหญิงนับสิบ อาจารย์สุชาดาเล่าว่า

…ป้าเจ้าของร้านพูดไปน้ำตาไหลไปว่า “14 ตุลามันก็ฆ่านักศึกษา หนนี้ป้าไม่ยอมแล้ว”…

น้ำตาของฉันร่วงลงอีกครั้ง

.

– 1+2+3 –

ฉันเห็นความสัมพันธ์ระหว่างคำสองคำ คืออุดมการณ์ กับความเป็นมนุษย์ สองคำนี้แยกกันไม่ออก อุดมการณ์เป็นชุดความคิดที่มนุษย์สร้างขึ้น และมนุษย์ต่างมีอุดมการณ์ที่ตนยึดถือ มนุษย์ดำรงอยู่เพราะมีอุดมการณ์ และอุดมการณ์ก็ดำรงอยู่ได้เพราะมีมนุษย์ สิ่งที่น่ากลัวที่สุดคือการบูชาอุดมการณ์ ยอมละทิ้งหลายสิ่งหลายอย่างเพื่อมัน กระทั่งชีวิต กระทั่งความเป็นมนุษย์ ตกเป็นทาสของอุดมการณ์จนมืดบอด มองไม่เห็นความเป็นมนุษย์ในตัวผู้คน ไม่ต้องพูดถึงความเป็นมนุษย์ในตัวเอง

อุดมการณ์คนไม่กี่คนกุมอำนาจเบ็ดเสร็จ
อธิบายการกระทำของตัวเองว่าเป็นการสร้างสังคมที่รุ่งโรจน์ เท่าเทียม…
เท่าเทียมจนไม่เหลือความหลากหลายของปัจเจก กระทั่งความเป็นมนุษย์

อุดมการณ์เครื่องมือสำหรับแสวงผลประโยชน์ของพวกตัวเอง ความมั่งคั่ง ลาภยศ บารมี
เครื่องมือสำหรับกดทับควบคุมความเป็นปัจเจก ฆ่าล้างผู้ที่คิดต่าง และทำให้ทุกอย่างชอบธรรม

อะไรทำให้มนุษย์บางคนถือปืนยิงคนเป็นร้อยอย่างเลือดเย็น แม้ว่าพวกเขาจะอ้อนวอนขอชีวิตซ้ำแล้วซ้ำเล่า
อะไรทำให้หญิงวัยกลางคนคนหนึ่ง เปิดบ้านตัวเองเป็นที่ปกป้องพักพิงชีวิตนับสิบอย่างไม่มีเงื่อนไข
อุดมการณ์แบบไหนกัน ที่พวกเขาต่างยึดถือ?…

.

– 4 –

ขณะที่เรามองผู้คนว่าเขามีอุดมการณ์อะไร เราต้องมองเห็นความเป็นมนุษย์ในตัวของเขาด้วย เพราะในอุดมการณ์มีมนุษย์ และในมนุษย์มีอุดมการณ์

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

w

Connecting to %s